Yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar
O‘quv kurslari Ijtimoiy himoya tizimi xodimlarining malakasini oshirish markazi tomonidan tasdiqlangan maxsus dastur va soatlar doirasida tashkil etiladi.
Yetim bolalarning psixologiyasi, ularning yangi oilaga moslashuvi, huquqiy va ijtimoiy mas’uliyat hamda tarbiya metodlari (7-ilova).
Agar nomzod Agentlik tizimidagi markazda o‘qigan bo‘lsa, sertifikat nusxasini topshirish shart emas, ma’lumotlar vaklatli organ tomonidan mustaqil ravishda olinadi (3-ilova, 9-band).
"Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki Agentlikning hududiy boshqarmasiga bevosita murojaat qilinadi.
Yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyalash, huquqiy majburiyatlar kabi masalalalarni anglashi uchun nomzodlar maxsus tayyorgarlikdan o‘tishlari lozim. Maxsus kurslarni o‘qimagan nomzodlar bolani tarbiyaga oluvchi sifatida hisobga qo‘yilmaydi.
Farzandlikka olishni xohlovchi shaxslar hamda bolani tutingan (foster) oila, professional (terapevtik) oilaga olish istagidagi barcha nomzodlar uchun 7-ilova, 6-band).
Nomzod yashash joyidan qat’iy nazar darslarga qatnashi qulay bo‘lgan hudud bo‘yicha "Inson" markaziga murojaat qilishi mumkin
Bir ish kuni ichida.
Nomzod tayyorlov kursidan muvaffaqiyatli o‘tganligi to‘g‘risidagi sertifikat olganidan so‘ng uch yil davomida tarbiyalash uchun bola olmagan bo‘lsa, ushbu Nizomda belgilangan tartibga muvofiq tayyorlov kursidan qayta o‘tishi talab etiladi (7-ilova, 26-band)
Bolani farzandlikka olish yoki tutingan (foster) oilaga olish uchun arizaga ilova qilinadigan majburiy hujjat hisoblanadi. Busiz ariza ko‘rib chiqilmaydi.
Agar nomzod Agentlik huzuridagi Malaka oshirish markazida o‘qigan bo‘lsa, sertifikat nusxasini topshirish shart emas — vakolatli organ tomonidan mustaqil ravishda olinadi (3-ilova, 9-band).
1. Nomzod kurslarga qabul qilinib offlayn mashg‘ulotlarga qatnayotgan davrida unga "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi tomonidan ma’lumotnoma beriladi.
2. Nomzod Ijtimoiy himoya tizimi xodimlarining malakasini oshirish markazida o‘quv kursini to‘liq tamomlaganidan so‘ng 1 ish kuni ichida sertifikat rasmiylashtiriladi (7-ilova).
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (3-band "b" kichik bandi va 7-ilova).
Tizim orqali skoring baholash natijalariga ko‘ra nomzod (oila)ning to‘lov qobiliyati haqidagi ma’lumotlar avtomatik shakllantiriladi ( qarorning 3-band "v" kichik bandi).
2025-yil 1-fevraldan boshlab OBU tashkil etish va tugatish Ijtimoiy himoya milliy agentligi hududiy boshqarmasining qarori asosida amalga oshiriladi (Hokimliklar vakolati tugatilgan).
Nomzodning yashash joyi bo‘yicha "Inson" markaziga ariza bilan murojaat qilgan davrdan boshlab 1 oy ichida (3-ilova)
1. Ariza (er-xotin roziligi bilan);
2. Salomatlik haqida tibbiy xulosa;
3. Tayyorlov kursidan o‘tganlik haqida sertifikat (3-band).
Nomzodlar "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga bevosita kelgan holda murojaat qiladilar (6-илова, 15-band).
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (4-band va muvofiq Nizomlar).
"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi xodimlari monitoring doirasida bolaning kiyim-bosh bilan ta’minlanganlik darajasini o‘rganib boradilar (3-ilova).
Bola 18 yoshga to‘lganda, patronat shartnomasi bekor qilinganda yoki bola ota-onasiga qaytarilgan taqdirda (6-ilova).
To‘lovlar tutingan ota-onalarning bank kartasiga yoki hisobvarag‘iga naqd pulsiz shaklda o‘tkazib beriladi.
Bolalarni mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal bilan ta’minlash xarajatlarini davlat tomonidan qoplab berish.
2025-yildan boshlab Ijtimoiy himoya milliy agentligiga respublika budjetidan ajratilgan mablag‘lar hisobidan (2-band).
Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyaga (patronatga) olgan tutingan ota-onalarga (2-band).
Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyaga (patronatga) olgan tutingan ota-onalarga (2-band).
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori
Ha, vasiylik yoki homiylikni belgilash bo‘yicha davlat xizmati mutlaqo bepul ko‘rsatiladi (Qaror, 85-band).
Bolaning hayotiga xavf tug‘ilganda yoki shoshilinch vaziyatlarda, barcha hujjatlar yig‘ilgunga qadar, bir ish kuni ichida bola vaqtincha vasiyga topshirilishi mumkin (4-ilova).
Ha, 10 yoshga to‘lgan bolaga vasiy yoki homiy tayinlashda uning roziligi majburiy hisoblanadi.
Faqat voyaga yetgan, muomalaga layoqatli, sog‘lig‘i joyida bo‘lgan va sudlanmagan shaxslar. Birinchi navbatda bolaning yaqin qarindoshlariga ustunlik beriladi (1-ilova, 6-band).
2025-yil 1-fevraldan boshlab barcha qarorlar tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan qabul qilinadi (Hokimliklar vakolati tugatilgan).
Vasiylik — 14 yoshga to‘lmagan bolalarga, homiylik esa — 14 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlarga nisbatan belgilanadi.
Bola ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lganligi aniqlangan kundan boshlab, unga vasiy tayinlash masalasi uzog‘i bilan bir oy davomida (shoshilinch holatda dastlabki vasiylik 3 kunda) yoki o‘rganish natijasida ko‘rib chiqiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (4-ilova).
Ha, qonunchilik talablariga javob beradigan (sog‘lig‘i, daromadi, uy-joyi joyida bo‘lgan) yolg‘iz shaxslar ham farzandlikka olish huquqiga ega.
Ha, vasiylik organi farzandlikka olingan bolaning yashash va tarbiyalanish sharoitlarini muntazam ravishda monitoring qilib boradi (3-ilova).
Ha, farzandlikka oluvchilarning iltimosiga ko‘ra bolaga ularning familiyasi berilishi va ismi o‘zgartirilishi sud qarori bilan belgilanadi.
Farzandlikka olish siri qonun bilan himoyalangan. "Inson" markazi va sud xodimlari bu sirni oshkor qilganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortiladi (1-ilova, 6-band).
Farzandlikka oluvchilar va farzandlikka olinayotganlar o‘rtasidagi yosh farqi 15 yoshdan kam bo‘lmasligi shart (Oila kodeksi talabi).
Ha, farzandlikka oluvchilar Agentlik huzuridagi markazda tayyorlov kursini o‘tagan bo‘lishi va sertifikatga ega bo‘lishi shart (7-ilova).
Farzandlikka olish faqat fuqarolik ishlari bo‘yicha sud tomonidan hal qilinadi. "Inson" markazi esa sudga asoslantirilgan xulosa beradi.
Nomzod ariza bergach, uning sharoitlarini o‘rganish va nomzod sifatida hisobga olish haqidagi xulosa bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi (3-ilova, 6-band).
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (5-ilova) va Oila kodeksi.
Patronatda bola bilan ota-ona o‘rtasida huquqiy (merosxo‘rlik) aloqalar o‘rnatilmaydi, bu tarbiya uchun shartnomaviy kelishuv hisoblanadi.
Ha, patronatga olishdan oldin nomzodlar albatta tayyorlov kursini tugatgan bo‘lishi va sertifikatga ega bo‘lishi shart (7-ilova).
"Inson" markazi va bolani tarbiyaga olgan shaxslar (tutingan ota-onalar) o‘rtasida tuziladi (4-band).
Ha. Bolani tarbiyalaganlik uchun tutingan ota-onalarga har oylik to‘lovlar va bolaning kiyim-bosh/poyabzal xarajatlari qoplanadi (2-band).
Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn (3-band).
Arizani o‘rganish va nomzodlar reyestriga kiritish bir ish kuni davomida (hujjatlar to‘liq bo‘lsa) rasmiylashtiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (6-ilova).
Bu yetim yoki ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolani shartnoma asosida tutingan (foster) oilaga tarbiyaga berish shaklidir.
Yo‘q, vasiylik va homiylikni rasmiylashtirish bo‘yicha barcha davlat xizmatlari bepul ko‘rsatiladi.
Ha, 10 yoshga to‘lgan bolaga vasiy yoki homiy tayinlashda uning roziligi majburiy hisoblanadi (1-ilova).
Birinchi navbatda bolaning yaqin qarindoshlariga (bobo, buvi, aka-uka, opa-singil, amaki, amma, tog‘a, xola) ustunlik beriladi (1-ilova, 6-band).
Ariza, sog‘lig‘i haqida xulosa va (agar farzandlikka olish bo‘lsa) tayyorlov kursi sertifikati. Qolgan ma'lumotlar (sudlanganlik, daromad, uy-joy) tizimdan avtomatik olinadi.
2025-yil 1-fevraldan tuman (shahar) hokimliklari vakolati tugatilib, vasiylikni rasmiylashtirish "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlari qarori bilan amalga oshiriladi.
Nomzodlar "Inson" markazlariga bevosita kelgan holda yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn murojaat qiladilar (3-band).
Shoshilinch hollarda (dastlabki vasiylik) hujjatlar bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi. Umumiy o‘rganish va vasiy tayinlash jarayoni tizim orqali tezkor amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (4-ilova).
Faqat istisno holatlarda, agar bu bolaning hayoti va sog‘lig‘ini saqlash uchun o‘ta zarur bo‘lsa va vasiylik organining ijobiy xulosasi mavjud bo‘lsa.
2025-yil 1-fevraldan boshlab barcha xulosalar notarial idoralarga "Elektron hukumat" tizimi orqali raqamli shaklda, bir ish kuni ichida yuboriladi.
Bola aniqlangan zahoti uning barcha davlat ro‘yxatidan o‘tadigan mol-mulki "Ijtimoiy himoya" ATda elektron shaklda hisobga olinadi (2-ilova, 21-band).
"Inson" markazi bolaning mulkini but saqlash choralarini ko‘radi va notarial idoralarda uning mulkiy manfaatlarini muhofaza qilishda ishtirok etadi (1-ilova, 6-band).
Bolaning nomidagi ko‘char va ko‘chmas mulklarni sotish, hadya qilish yoki almashtirish kabi notarial bitimlarni amalga oshirishda bolaning manfaatlari buzilmasligini tasdiqlash uchun.
Notarial idora so‘rovi kelib tushgan kundan boshlab, bolaning mulkiy manfaatlarini o‘rganish va xulosa taqdim etish bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (1-ilova, 6-band "j" kichik bandi).
Odatda, muayyan muddatga (masalan, bir yilga) bolaning kundalik ehtiyojlari uchun oylik to‘lovlarni olishga umumiy ruxsatnoma beriladi. Yirik xaridlar uchun esa alohida ruxsatnoma talab etilishi mumkin.
Agar vasiy mablag‘larni bolaning manfaatlariga zid sarf ko‘rsa, vasiylik organi ruxsatnoma berishni rad etadi va vasiyni vazifasidan ozod etish masalasini ko‘radi (1-ilova).
2025-yil 1-fevraldan boshlab ruxsatnoma qog‘oz ko‘rinishida emas, balki "Ijtimoiy himoya" AT orqali raqamli shaklda shakllantiriladi va banklarga yuboriladi.
Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn murojaat qilinadi.
Bolaning mulkiy huquqlarini himoya qilish uchun. Vasiy pullarni faqat bolaning ta’minoti, ta’limi va sog‘lig‘i uchun sarflashga majbur (4-ilova).
Bolaga tayinlangan pensiya, nafaqa, aliment hamda uning mulkidan keladigan daromadlar (masalan, ijara haqining bolaga tegishli qismi).
Vasiy yoki homiy murojaat qilganidan so‘ng, bolaning ehtiyojlari o‘rganilib, ruxsatnoma bir ish kuni davomida elektron shaklda rasmiylashtiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (1-ilova, 6-band "d" kichik bandi).
Yo‘q, vasiylik organining sudlardagi ishtiroki va xulosa berishi bepul davlat xizmati hisoblanadi.
Ha, agar bolaning hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘ilsa, markaz o‘z tashabbusi bilan ota-onalik huquqini cheklash yoki bolani oiladan olish bo‘yicha sudga murojaat qiladi.
Ha, ijtimoiy xodim 10 yoshga to‘lgan bolaning fikrini alohida o‘rganadi va uni sudga yetkazadi (1-ilova, 6-band).
Bolaning yashash sharoiti, oiladagi muhit, bolaning ota-onasiga bo‘lgan munosabati va bolaning o‘z fikri haqidagi elektron o‘rganish dalolatnomasini.
Bolaning yashash joyini belgilash, ota-onalik huquqidan mahrum qilish (yoki tiklash), farzandlikka olish va bolani tortib olish bilan bog‘liq barcha ishlarda.
Sud so‘rovi kelib tushganidan so‘ng, ijtimoiy xodim vaziyatni o‘rganib, bir ish kuni davomida asoslantirilgan xulosani tayyorlaydi va sudga taqdim etadi.
"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi xodimi vasiylik va homiylik organi vakili sifatida bolaning manfaatlarini himoya qilish uchun ishtirok etadi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 27-dekabrdagi 893-son qarori (1-ilova, 6-band "z" kichik bandi).
Ha, "Inson" markazining xulosasidan norozi bo‘lgan tomonlar qonunchilikda belgilangan tartibda sudga murojaat qilishlari mumkin.
Ha, agar familiyani o‘zgartirish bolaning manfaatlariga zid bo‘lsa (masalan, meros huquqiga ta'sir qilsa), rad javobi beriladi.
Ha, arizani YIDXP (my.gov.uz) orqali yuborish mumkin, xulosa ham elektron shaklda FXDYOga yuboriladi.
Yo‘q, "Inson" markazi tomonidan FXDYOga xulosa berish mutlaqo bepul amalga oshiriladi.
Bunday hollarda ism, familiya va ota ismi "Inson" markazining FXDYOga yuborgan xulosasi asosida beriladi (2-ilova).
10 yoshga to‘lgan bolaning familiyasini o‘zgartirish uchun uning roziligi majburiy hisoblanadi.
Ota-onalar bolaning ismi bo‘yicha kelisha olmasa yoki 18 yoshga to‘lmagan bolaning familiyasini o‘zgartirish talab etilsa.
Murojaat tushgan kundan boshlab bir ish kuni davomida elektron shaklda rasmiylashtiriladi.
VMQ-893 (1-ilova, 6-band "i" kichik bandi) hamda O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi.
Bolaning ismi yoki familiyasini o‘zgartirishda uning huquqlari va manfaatlari buzilmasligini vasiylik organi (Inson markazi) tomonidan tasdiqlash.
Ha, ayol markazdan chiqqach, "Inson" markazi uning bandligini va ijtimoiy holatini monitoring qilishda davom etadi.
Ha, "Ona uyi"ga joylashtirilgan ayol va bolaning shaxsiy ma’lumotlari sir saqlanishi kafolatlanadi.
Yo‘q, "Ona uyi" xizmatlari davlat tomonidan bepul ko‘rsatiladi (Qaror, 2-band).
Turar-joy, oziq-ovqat, tibbiy yordam, psixologik ko‘mak va onaga kasb-hunar o‘rgatish orqali uni jamiyatga integratsiya qilish.
Ayol va bolaning ijtimoiy holati yaxshilangunga qadar (odatda 6 oydan 1 yilgacha), biroq bu muddat individual rivojlanish rejasi asosida belgilanadi.
Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki onlayn ravishda YIDXP orqali murojaat qilinadi.
Qiyin ijtimoiy vaziyatdagi homilador ayollar va 3 yoshgacha farzandi bor, yashash joyi bo‘lmagan yoki oilaviy tazyiqqa uchragan onalar.
Ayol yoki uning yaqinlari murojaat qilganidan so‘ng, vaziyat o‘rganilib, bir ish kuni davomida yo‘llanma berish masalasi hal qilinadi.
O‘zbekiston Respublikasi VMQ-893 (1-ilova, 6-band "b" kichik bandi).
Bu og‘ir ijtimoiy ahvoldagi ayollarni va ularning go‘daklarini birgalikda saqlash orqali bolaning yetim qolishining oldini olishga qaratilgan markazdir.
