Етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар
Ҳужжатларни тиклаш хизмати борми?
Ҳа, агар боланинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари йўқолган бўлса, "Инсон" маркази уларни тиклаш ёки дастлабки тарзда олиш чораларини кўради (2-илова, 13-банд).
Бола қаерга жойлаштирилади?
Биринчи навбатда қариндошлари оиласига (васийлик/ҳомийлик), агар иложи бўлмаса тутинган (фостер) оилага жойлаштирилади (2-илова, 8-банд).
Назначается ли пособие таким детям?
Да, центр «Инсон» подготавливает все документы для оформления ребенку пособия или пенсии по случаю потери кормильца (подпункт "ж" пункта 6 приложения 1).
Боланинг мулкий ҳуқуқлари қандай ҳимоя қилинади?
"Инсон" маркази бедарак йўқолган ота-онадан қолган мол-мулкни бут сақлаш чораларини кўради ва нотариал идораларда боланинг манфаатларини ифода этади (1-илова, 6-банд).
Ота-онаси бедарак йўқолган болага қандай мақом берилади?
Агар ҳар икки ота ва онаси расман бедарак йўқолган деб топилса, бола расман "ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола" деб эътироф этилади ва "Ижтимоий ҳимоя" АТда рўйхатга олинади (2-илова, 13-банд).
Суд органларининг бу жараёндаги мажбурияти нима?
Судлар шахсни бедарак йўқолган деб топиш ҳақида қарор қабул қилганда, бу ҳақда 24 соат ичида "Инсон" марказига хабар бериши шарт (2-илова, 5-банд).
Ота-онани бедарак йўқолган деб топиш учун ким судга ариза беради?
Агар фуқаронинг қаердалиги ҳақида унинг яшаш жойида бир йил давомида маълумотлар бўлмаса, манфаатдор шахсларнинг аризасига мувофиқ суд бу фуқарони бедарак йўқолган деб топиши мумкин. Бунинг учун вояга етмаганнинг қонуний вакили ёҳуд ....Васийлик ва ҳомийлик органи ҳисобланган "Инсон" маркази вояга етмаган боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга ариза киритади (1-илова, 6-банд).
Мурожаат қанча муддатда кўриб чиқилади?
Ота-онаси йўқлиги ҳақида маълумот келиб тушгач, "Инсон" маркази 3 иш куни ичида боланинг ҳолатини ўрганади ва боланинг қонуний вакилини белгилаш чораларини кўради (893-сонли ВМҚ, 2-илова, 8-банд). Шу билан бирга, қонунчилик тартибида манфаатдор шахс топилмаса, "Инсон" ижтимоий хизматлар маркази Ички ишлар бўлимига мурожаат қилиб шахснинг қидирувини сўрайди.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори ҳамда Президентнинг ПФ-185-сон Фармони, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси 33-моддаси
Курсда ўқиш муддати қанча?
Ўқув курслари Ижтимоий ҳимоя тизими ходимларининг малакасини ошириш маркази томонидан тасдиқланган махсус дастур ва соатлар доирасида ташкил этилади.
Курсда нималар ўргатилади?
Етим болаларнинг психологияси, уларнинг янги оилага мослашуви, ҳуқуқий ва ижтимоий масъулият ҳамда тарбия методлари (7-илова).
Курсни тамомлаганлик ҳақидаги маълумот қандай текширилади?
Агар номзод Агентлик тизимидаги марказда ўқиган бўлса, сертификат нусхасини топшириш шарт эмас, маълумотлар ваклатли орган томонидан мустақил равишда олинади (3-илова, 9-банд).
Курсни ўташ учун қаерга мурожаат қилинади?
"Инсон" ижтимоий хизматлар марказига ёки Агентликнинг ҳудудий бошқармасига бевосита мурожаат қилинади.
Курсни ўтаганлик ҳақидаги сертификат нега керак?
Етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни тарбиялаш, ҳуқуқий мажбуриятлар каби масалалаларни англаши учун номзодлар махсус тайёргарликдан ўтишлари лозим. Махсус курсларни ўқимаган номзодлар болани тарбияга олувчи сифатида ҳисобга қўйилмайди.
Курсда ўқиш кимлар учун мажбурий?
Фарзандликка олишни хоҳловчи шахслар ҳамда болани тутинган (фостер) оила, профессионал (терапевтик) оилага олиш истагидаги барча номзодлар учун 7-илова, 6-банд).
Курсларда ўқиш учун фуқаро қаерга мурожаат қилиши лозим?
Номзод яшаш жойидан қатъий назар дарсларга қатнаши қулай бўлган ҳудуд бўйича "Inson" марказига мурожаат қилиши мумкин
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори ҳамда Президентнинг ПФ-185-сон Фармони.
Мурожаат қанча муддатда кўриб чиқилади?
1 иш соати ичида.
Ариза нега рад этилиши мумкин?
Пенсия тайинланган бўлса, вафот этган шахснинг қарамоғида бўлган оиланинг меҳнатга лаёқатсиз аъзолари бўлмаса, меҳнатга қобилиятсиз аъзолари 18 ёшга тўлган бўлса ва таълим ташкилотининг ўқувчиси ёки талабаси бўлмаса.
Пулни қандай олиш мумкин?
Пластик карта (банк картасига ўтказиш) ёки Нақд пул (Халқ банки ходимлари томонидан маҳаллага етказиш) орқали.
Натижани қандай билса бўлади?
Қарор (тайинлаш ёки рад этиш) қабул қилингач, натижа мобил телефонингизга СМС шаклида юборилади.
Нафақа қанча муддатга тайинланади?
Меҳнатга лаёқатсиз даврига.
Ариза топшириш учун муддат борми?
Йўқ, аризалар қабул қилишда ҳеч қандай вақтинчалик чекловлар мавжуд эмас.
Аризани қандай ва қаерда топшириш мумкин?
Фақат Барака мобил иловаси орқали онлайн. Қоғоз ҳужжатлар ёки марказга бориш талаб этилмайди, фақат электрон сўровнома тўлдирилади.
Нафақа миқдори қанча?
Ойига 820 000 сўм этиб белгиланади ва кейинги ҳар бир меҳнатга қобилиясиз оила аъзоси учун — 270 000 сўмдан қўшилади.
Нафақа кимларга тайинланади?
Давлат пенсияси олиш ҳуқуқига эга бўлмаган вафот этган шахснинг қарамоғида бўлган оиланинг меҳнатга лаёқатсиз аъзоларига
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 23 мартдаги 119-сонли қарори
Мурожаат қанча муддатда кўриб чиқилади?
Бир иш куни ичида.
Сертификатнинг амал қилиш муддати борми?
Номзод тайёрлов курсидан муваффақиятли ўтганлиги тўғрисидаги сертификат олганидан сўнг уч йил давомида тарбиялаш учун бола олмаган бўлса, ушбу Низомда белгиланган тартибга мувофиқ тайёрлов курсидан қайта ўтиши талаб этилади (7-илова, 26-банд)
Сертификат/маълумотнома нима учун керак?
Болани фарзандликка олиш ёки тутинган (фостер) оилага олиш учун аризага илова қилинадиган мажбурий ҳужжат ҳисобланади. Бусиз ариза кўриб чиқилмайди.
Сертификатни “Инсон” марказига топшириш шартми?
Агар номзод Агентлик ҳузуридаги Малака ошириш марказида ўқиган бўлса, сертификат нусхасини топшириш шарт эмас — ваколатли орган томонидан мустақил равишда олинади (3-илова, 9-банд).
Сертификат/маълумотнома қачон берилади?
1. Номзод курсларга қабул қилиниб оффлайн машғулотларга қатнаётган даврида унга "Инсон" ижтимоий хизматлар маркази томонидан маълумотнома берилади.
2. Номзод Ижтимоий ҳимоя тизими ходимларининг малакасини ошириш марказида ўқув курсини тўлиқ тамомлаганидан сўнг 1 иш куни ичида сертификат расмийлаштирилади (7-илова).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (3-банд "б" кичик банди ва 7-илова).
Номзодларнинг тўлов қобилияти қандай текширилади?
Тизим орқали скоринг баҳолаш натижаларига кўра номзод (оила)нинг тўлов қобилияти ҳақидаги маълумотлар автоматик шакллантирилади ( қарорнинг 3-банд "в" кичик банди).
Қайси орган ОБУ ташкил этиш ҳақида якуний қарорни чиқаради?
2025 йил 1 февралдан бошлаб ОБУ ташкил этиш ва тугатиш Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳудудий бошқармасининг қарори асосида амалга оширилади (Ҳокимликлар ваколати тугатилган).
Қарор қабул қилиш муддати қанча?
Номзоднинг яшаш жойи бўйича "Инсон" марказига ариза билан мурожаат қилган даврдан бошлаб 1 ой ичида (3-илова)
Ариза беришда қандай ҳужжатлар талаб этилади?
1. Ариза (эр-хотин розилиги билан);
2. Саломатлик ҳақида тиббий хулоса;
3. Тайёрлов курсидан ўтганлик ҳақида сертификат (3-банд).
ОБУ ташкил этиш бўйича ариза қаерга топширилади?
Номзодлар "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига бевосита келган ҳолда мурожаат қиладилар (6-илова, 15-банд).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (4-банд ва мувофиқ Низомлар).
Кийим-бош харидини ким назорат қилади?
"Инсон" ижтимоий хизматлар маркази ходимлари мониторинг доирасида боланинг кийим-бош билан таъминланганлик даражасини ўрганиб борадилар (3-илова).
Тўловлар тўхтатилишига нима сабаб бўлиши мумкин?
Бола 18 ёшга тўлганда, патронат шартномаси бекор қилинганда ёки бола ота-онасига қайтарилган тақдирда (6-илова).
Маблағлар нақд бериладими ёки картагами?
Тўловлар тутинган ота-оналарнинг банк картасига ёки ҳисобварағига нақд пулсиз шаклда ўтказиб берилади.
Ушбу моддий ёрдамнинг мақсади нима?
Болаларни мавсумий кийим-бош ва пойабзал билан таъминлаш харажатларини давлат томонидан қоплаб бериш.
Ёрдам пули қайси манба ҳисобидан берилади?
2025 йилдан бошлаб Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига республика бюджетидан ажратилган маблағлар ҳисобидан (2-банд).
Кийим-бош учун маблағлар кимга тўланади?
Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни тарбияга (патронатга) олган тутинган ота-оналарга (2-банд).
Кийим-кечак учун маблағлар кимларга тўланади?
Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни тарбияга (патронатга) олган тутинган ота-оналарга (2-банд).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори
Васийлик тугатилгач, 18 ёшга тўлган ёшларга ёрдам бериладими?
Етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган ёшлар “Ёшларга ҳамроҳлик” дастурига киритилади ва 23 ёшга қадар ижтимоий қўллаб-қувватланади (11-илова).
Васийликни тугатиш тўғрисидаги қарордан норози бўлса нима қилиш керак?
Манфаатдор шахслар "Inson" марказининг ушбу қарори юзасидан қонунчиликда белгиланган тартибда судга шикоят қилишлари мумкин (1-илова, 7-банд).
Васийлик тугатилгач, боланинг мол-мулки нима бўлади?
Васийлик тугатилган кундан бошлаб бир иш куни ичида мол-мулкни топшириш-қабул қилиш далолатномаси тузилади. Изоҳ: бола васийликка берилганида боланинг мулки - унинг шахсий эгалигидаги мулки бўлиб қолади, васийнинг эмас (1-илова, 6-банд).
Васийни мажбурий тартибда четлатиш мумкинми?
Ҳа. Агар васий ўз мажбуриятларини лозим даражада бажармаса, васийликни ўз манфаати йўлида ишлатса ёки болани назоратсиз қолдирса, "Инсон" маркази васийни четлатади.
Васий ўз вазифасидан қандай ҳолларда озод этилади?
Бола ота-онасига қайтарилганда, бола фарзандликка берилганда ёки васий соғлиғи туфайли ўз мажбуриятини бажара олмаганида (4-илова).
Васийлик қайси ҳолларда ўз-ўзидан (автоматик) тугатилади?
Бола 18 ёшга (вояга) етганда (4-илова, 34-банд).
Васийликни тугатиш ҳақида қарор қабул қилиш муддати қанча?
Асослантирувчи ҳужжатлар тақдим этилгандан сўнг, васийликни тугатиш ҳақидаги қарор бир иш куни давомида расмийлаштирилади (4-илова).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (1-илова, 5-банд ва 4-илова, 34-банди).
Уй-жой беришни рад этиш мумкинми?
Фақатгина боланинг номида яшаш учун яроқли бўлган хусусий мулки мавжудлиги аниқланган тақдирдагина навбатга қўйиш рад этилиши мумкин.
Уй-жой берилгунга қадар ёшлар қаерда яшаши мумкин?
Уй-жой берилгунга қадар улар вақтинча турар-жой (ижара) билан таъминланиши ёки махсус ижтимоий турар-жойларга жойлаштирилиши чоралари кўрилади.
“Ёшларга ҳамроҳлик” дастурининг бунга қандай алоқаси бор?
18 ёшга тўлиб, муассаса ёки оиладан чиққан ёшлар 23 ёшга қадар ушбу дастур доирасида уй-жой билан таъминланиш, бандлик ва ижтимоий мослашув бўйича индивидуал кўмак оладилар (11-илова).
Уй-жой навбатини ким юритади?
2025 йил 1 февралдан бошлаб ушбу навбатларни шакллантириш ва юритиш тўлиқ "Инсон" ижтимоий хизматлар марказлари томонидан "Ягона миллий ижтимоий ҳимоя" АТ орқали амалга оширилади.
Болага тегишли мавжуд уй-жой қандай сақланади?
Агар боланинг номида уй бўлса, у муассасага ёки тутинган оилага берилган тақдирда ҳам, васийлик органи уйни боланинг номида сақлаб қолиш ва бегоналаштирмаслик чораларини кўради (1-илова, 6-банд).
Кимлар уй-жой билан таъминланиш ҳуқуқига эга?
Ўз номида уй-жойи бўлмаган, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган ва васийлик органи ҳисобида турган, 18 ёшга тўлган етим болалар (1-илова, 6-банд).
Уй-жойга муҳтожликни аниқлаш ва навбатга қўйиш муддати қанча?
Боланинг ижтимоий мақоми (етим ёки қарамоғсиз) белгиланган кундан бошлаб, унинг уй-жойга муҳтожлигини текшириш ва ҳисобга олиш бир иш куни давомида "Ижтимоий ҳимоя" АТ орқали амалга оширилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори ҳамда Президентнинг ПФ-185-сон Фармони.
Васийлик белгилаш бепулми?
Ҳа, васийлик ёки ҳомийликни белгилаш бўйича давлат хизмати мутлақо бепул кўрсатилади (Қарор, 85-банд).
Дастлабки (вақтинчалик) васийлик нима?
Боланинг ҳаётига хавф туғилганда ёки шошилинч вазиятларда, барча ҳужжатлар йиғилгунга қадар, бир иш куни ичида бола вақтинча васийга топширилиши мумкин (4-илова).
Васийлик белгилашда боланинг фикри инобатга олинадими?
Ҳа, 10 ёшга тўлган болага васий ёки ҳомий тайинлашда унинг розилиги мажбурий ҳисобланади.
Кимлар васий ёки ҳомий бўлиши мумкин?
Фақат вояга етган, муомалага лаёқатли, соғлиғи жойида бўлган ва судланмаган шахслар. Биринчи навбатда боланинг яқин қариндошларига устунлик берилади (1-илова, 6-банд).
Васий/ҳомий тайинлаш ҳақидаги қарорни ким қабул қилади?
2025 йил 1 февралдан бошлаб барча қарорлар туман (шаҳар) "Инсон" ижтимоий хизматлар марказлари томонидан қабул қилинади (Ҳокимликлар ваколати тугатилган).
Васийлик ва ҳомийликнинг фарқи нимада?
Васийлик — 14 ёшга тўлмаган болаларга, ҳомийлик эса — 14 ёшдан 18 ёшгача бўлган вояга етмаганларга нисбатан белгиланади.
Васийлик ёки ҳомийликни белгилаш муддати қанча?
Бола ота-она қарамоғидан маҳрум бўлганлиги аниқланган кундан бошлаб, унга васий тайинлаш масаласи узоғи билан бир ой давомида (шошилинч ҳолатда дастлабки васийлик 3 кунда) ёки ўрганиш натижасида кўриб чиқилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (4-илова).
Ёлғиз шахслар (никоҳда бўлмаганлар) фарзандликка олиши мумкинми?
Ҳа, қонунчилик талабларига жавоб берадиган (соғлиғи, даромади, уй-жойи жойида бўлган) ёлғиз шахслар ҳам фарзандликка олиш ҳуқуқига эга.
Фарзандликка олинган боладан хабар олиб туриладими?
Ҳа, васийлик органи фарзандликка олинган боланинг яшаш ва тарбияланиш шароитларини мунтазам равишда мониторинг қилиб боради (3-илова).
Боланинг исми ва фамилиясини ўзгартириш мумкинми?
Ҳа, фарзандликка олувчиларнинг илтимосига кўра болага уларнинг фамилияси берилиши ва исми ўзгартирилиши суд қарори билан белгиланади.
Фарзандликка олиш сири қандай сақланади?
Фарзандликка олиш сири қонун билан ҳимояланган. "Инсон" маркази ва суд ходимлари бу сирни ошкор қилганлик учун жиноий жавобгарликка тортилади (1-илова, 6-банд).
Фарзандликка олувчилар ва бола ўртасидаги ёш фарқи қанча бўлиши керак?
Фарзандликка олувчилар ва фарзандликка олинаётганлар ўртасидаги ёш фарқи 15 ёшдан кам бўлмаслиги шарт (Оила кодекси талаби).
Курсда ўқиш мажбурийми?
Ҳа, фарзандликка олувчилар Агентлик ҳузуридаги марказда тайёрлов курсини ўтаган бўлиши ва сертификатга эга бўлиши шарт (7-илова).
Фарзандликка олиш ҳақида якуний қарорни ким чиқаради?
Фарзандликка олиш фақат фуқаролик ишлари бўйича суд томонидан ҳал қилинади. "Инсон" маркази эса судга асослантирилган хулоса беради.
Фарзандликка олиш учун ариза неча кунда кўриб чиқилади?
Номзод ариза бергач, унинг шароитларини ўрганиш ва номзод сифатида ҳисобга олиш ҳақидаги хулоса бир иш куни давомида расмийлаштирилади (3-илова, 6-банд).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (5-илова) ва Оила кодекси.
Патронат фарзандликка олишдан нимаси билан фарқ қилади?
Патронатда бола билан ота-она ўртасида ҳуқуқий (меросхўрлик) алоқалар ўрнатилмайди, бу тарбия учун шартномавий келишув ҳисобланади.
Курсда ўқиш мажбурийми?
Ҳа, патронатга олишдан олдин номзодлар албатта тайёрлов курсини тугатган бўлиши ва сертификатга эга бўлиши шарт (7-илова).
Патронат шартномаси ким билан тузилади?
"Инсон" маркази ва болани тарбияга олган шахслар (тутинган ота-оналар) ўртасида тузилади (4-банд).
Тутинган ота-оналарга ҳақ тўланадими?
Ҳа. Болани тарбиялаганлик учун тутинган ота-оналарга ҳар ойлик тўловлар ва боланинг кийим-бош/пойабзал харажатлари қопланади (2-банд).
Патронат учун қаерга мурожаат қилинади?
Туман (шаҳар) "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига ёки ЙИДХП (my.gov.uz) орқали онлайн (3-банд).
Патронатга олиш муддати қанча?
Аризани ўрганиш ва номзодлар реестрига киритиш бир иш куни давомида (ҳужжатлар тўлиқ бўлса) расмийлаштирилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (6-илова).
Патронат ўзи нима?
Бу етим ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болани шартнома асосида тутинган (фостер) оилага тарбияга бериш шаклидир.
Кийим-бош учун алоҳида ариза бериш керакми?
Йўқ, болани патронатга олиш ҳақидаги шартнома ва "Инсон" маркази қарори ушбу тўловларни автоматик тайинлаш учун асос бўлади.
Тўловлар қачон тўхтатилади?
Бола 18 ёшга тўлганда, патронат шартномаси бекор қилинганда ёки бола ота-онасига қайтарилганда (6-илова).
Харажатлар қандай назорат қилинади?
"Инсон" ижтимоий хизматлар маркази ижтимоий ходими мониторинг давомида боланинг мавсумий кийим-бош ва пойабзал билан таъминланганлигини доимий текшириб боради (3-илова).
Ёрдам қандай шаклда тақдим этилади?
Бу йилига бир маротаба пул тўлови шаклида бўлиб, тутинган ота-оналарнинг банк картасига ёки ҳисобварағига ўтказиб берилади.
Маблағлар қайси манба ҳисобидан ажратилади?
2025 йилдан бошлаб Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига республика бюджетидан ажратилган маблағлар ҳисобидан қопланади (2-банд).
Ёрдам пули кимга тўланади?
Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни оилага тарбияга (патронат) олган тутинган ота-оналарга берилади (2-банд).
Моддий ёрдамни тайинлаш муддати қанча?
Тутинган ота-оналар билан шартнома тузилганидан сўнг, кийим-бош харажатларини қоплаш бўйича қарор бир иш куни давомида расмийлаштирилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (2-банд).
Расмийлаштириш учун ҳақ тўланадими?
Йўқ, васийлик ва ҳомийликни расмийлаштириш бўйича барча давлат хизматлари бепул кўрсатилади.
Боланинг фикри сўраладими?
Ҳа, 10 ёшга тўлган болага васий ёки ҳомий тайинлашда унинг розилиги мажбурий ҳисобланади (1-илова).
Васийликни расмийлаштиришда устунлик кимга берилади?
Биринчи навбатда боланинг яқин қариндошларига (бобо, буви, ака-ука, опа-сингил, амаки, амма, тоға, хола) устунлик берилади (1-илова, 6-банд).
Васий/ҳомий бўлиш учун қандай ҳужжатлар керак?
Ариза, соғлиғи ҳақида хулоса ва (агар фарзандликка олиш бўлса) тайёрлов курси сертификати. Қолган маълумотлар (судланганлик, даромад, уй-жой) тизимдан автоматик олинади.
Қайси орган васийликни расмийлаштиради?
2025 йил 1 февралдан туман (шаҳар) ҳокимликлари ваколати тугатилиб, васийликни расмийлаштириш "Инсон" ижтимоий хизматлар марказлари қарори билан амалга оширилади.
Ариза қаерга ва қандай топширилади?
Номзодлар "Инсон" марказларига бевосита келган ҳолда ёки ЙИДХП (my.gov.uz) орқали онлайн мурожаат қиладилар (3-банд).
Васийликни расмийлаштириш муддати қанча?
Шошилинч ҳолларда (дастлабки васийлик) ҳужжатлар бир иш куни давомида расмийлаштирилади. Умумий ўрганиш ва васий тайинлаш жараёни тизим орқали тезкор амалга оширилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (4-илова).
Тўловлар қачон тўхтатилади?
Бола вояга етганда (18 ёш), ОБУ тугатилганда ёки бола ота-онасига қайтарилган тақдирда.
Харажатлар қандай назорат қилинади?
"Инсон" ижтимоий хизматлар маркази мониторинг доирасида маблағларнинг мақсадли сарфланишини ва болаларнинг таъминот даражасини текшириб боради.
Маблағлар қаерга тушади?
Маблағлар ОБУ ташкил этган ота-оналарнинг банк картасига ёки шахсий ҳисобварағига ҳар ойда ўтказиб берилади.
ОБУ ота-оналарига иш ҳақи ҳам бериладими?
Ҳа, ОБУни ташкил этган ота-оналарга болаларни тарбиялаганликлари учун қонунчиликда белгиланган миқдорда иш ҳақи (меҳнат ҳақи) ҳам тўланади.
Маблағлар қайси манба ҳисобидан тўланади?
2025 йилдан бошлаб Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига республика бюджетидан ажратилган маблағлар ҳисобидан (2-банд).
Яшаш харажатлари нималарни ўз ичига олади?
Болаларнинг озиқ-овқати, кийим-боши, пойабзали, юмшоқ анжомлари ва шахсий гигиена воситалари учун сарфланадиган маблағларни (2-банд).
Нафақа (маблағ) неча кунда тайинланади?
ОБУ ташкил этиш ҳақида Агентлик ҳудудий бошқармаси қарори чиққандан сўнг, тўловларни расмийлаштириш бир иш куни давомида амалга оширилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (2-банд ва ОБУ тўғрисидаги низом).
Кийим-кечак учун алоҳида чеклар (ҳисобот) топшириладими?
Йўқ, маблағлар ойлик нафақа шаклида берилади, бироқ ижтимоий ходим мониторинг давомида боланинг таъминотини текшириб боради (3-илова).
Тўловлар қачон тўхтатилади?
Бола 18 ёшга тўлганда, патронат шартномаси бекор қилинганда ёки бола ота-онасига қайтарилган тақдирда (6-илова).
Нафақа миқдори қандай белгиланади?
Болаларни оилага тарбияга олган (патронат) тутинган ота-оналарга:
• Хар бир тутинган боланинг парвариши ва таъминоти харажатлари учун ҳар ойда меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 1,5 баравари миқдорида;
• Тутинган болаларга кийим-бош ва пойабзал харид қилиш учун йилда бир маротаба меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 3 баравари миқдорида маблағлар тўланади;
Тўловлар қандай шаклда амалга оширилади?
Тутинган ота-оналарнинг банк картасига ёки шахсий ҳисобварағига ҳар ойда пул ўтказиш йўли билан.
Маблағлар кимнинг ҳисобидан тўланади?
2025 йилдан бошлаб Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига республика бюджетидан ажратилган маблағлар ҳисобидан (2-банд).
Тўловлар таркибига нималар киради?
1. Боланинг парвариши (озиқ-овқат ва бошқа таъминот) учун ҳар ойлик тўлов;
2. Болани кийим-бош ва пойабзал билан таъминлаш харажатлари (2-банд).
Нафақа (тўловлар) неча кунда тайинланади?
Болани патронатга (тутинган оилага) бериш ҳақида шартнома тузилганидан сўнг, тўловларни расмийлаштириш бир иш куни давомида амалга оширилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (2-банд).
Рўйхатга киргандан кейин нима бўлади?
Номзодга "Ижтимоий ҳимоя" АТ орқали муқобил жойлаштиришга муҳтож болалар ҳақидаги маълумотлар тақдим этилади ва танлов жараёни бошланади.
Рўйхатга кириш рад этилиши мумкинми?
Ҳа, агар номзодда тиббий қарши кўрсатмалар бўлса, уй шароити талабга жавоб бермаса ёки скоринг баҳолашдан ўта олмаса.
Нега тайёрлов курси сертификати мажбурий?
Номзоднинг болани тарбиялашга психологик ва ҳуқуқий тайёрлигини тасдиқлаш учун. Бусиз номзодлар реестрига кириш имконсиз (7-илова).
Тизим қайси маълумотларни автоматик аниқлайди?
Судланганлик, никоҳ ҳолати, уй-жойга эгалик ва тўлов қобилияти (скоринг) ҳақидаги маълумотлар тизимдан автоматик олинади (3-банд "в" кичик банди).
Рўйхатга кириш учун қандай ҳужжатлар талаб этилади?
1. Ариза;
2. Тиббий хулоса (ВРК);
3. Тайёрлов курсини тугатганлик сертификати (фарзандликка ва тутинган оила учун) (3-банд).
Ариза қаерга ва қандай топширилади?
Номзодлар "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига бевосита ёки ЙИДХП (my.gov.uz) орқали онлайн мурожаат қиладилар (3-банд).
Номзод сифатида рўйхатга олиш муддати қанча?
Ариза топширилиб, барча текширувлар якунлангач, номзод сифатида ҳисобга олиш ҳақидаги қарор бир иш куни давомида расмийлаштирилади (3-илова, 6-банд).
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (3-илова).
Боланинг уйи у вояга етгунча сотилиши мумкинми?
Фақат истисно ҳолатларда, агар бу боланинг ҳаёти ва соғлиғини сақлаш учун ўта зарур бўлса ва васийлик органининг ижобий хулосаси мавжуд бўлса.
Хулоса қандай шаклда юборилади?
2025 йил 1 февралдан бошлаб барча хулосалар нотариал идораларга "Электрон ҳукумат" тизими орқали рақамли шаклда, бир иш куни ичида юборилади.
Боланинг мулки қаерда ҳисобга олинади?
Бола аниқланган заҳоти унинг барча давлат рўйхатидан ўтадиган мол-мулки "Ижтимоий ҳимоя" АТда электрон шаклда ҳисобга олинади (2-илова, 21-банд).
Васийлик органининг бу борадаги ваколати қандай?
"Инсон" маркази боланинг мулкини бут сақлаш чораларини кўради ва нотариал идораларда унинг мулкий манфаатларини муҳофаза қилишда иштирок этади (1-илова, 6-банд).
Хулоса нима мақсадда берилади?
Боланинг номидаги кўчар ва кўчмас мулкларни сотиш, ҳадъя қилиш ёки алмаштириш каби нотариал битимларни амалга оширишда боланинг манфаатлари бузилмаслигини тасдиқлаш учун.
Хулоса бериш муддати қанча?
Нотариал идора сўрови келиб тушган кундан бошлаб, боланинг мулкий манфаатларини ўрганиш ва хулоса тақдим этиш бир иш куни давомида расмийлаштирилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (1-илова, 6-банд "ж" кичик банди).
Ҳар бир харажат учун алоҳида рухсатнома керакми?
Одатда, муайян муддатга (масалан, бир йилга) боланинг кундалик эҳтиёжлари учун ойлик тўловларни олишга умумий рухсатнома берилади. Йирик харидлар учун эса алоҳида рухсатнома талаб этилиши мумкин.
Рухсатномасиз пулларни ишлатишнинг оқибати нима?
Агар васий маблағларни боланинг манфаатларига зид сарф кўрса, васийлик органи рухсатнома беришни рад этади ва васийни вазифасидан озод этиш масаласини кўради (1-илова).
Рухсатнома қандай шаклда берилади?
2025 йил 1 февралдан бошлаб рухсатнома қоғоз кўринишида эмас, балки "Ижтимоий ҳимоя" АТ орқали рақамли шаклда шакллантирилади ва банкларга юборилади.
Рухсатнома олиш учун қаерга мурожаат қилинади?
Туман (шаҳар) "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига ёки ЙИДХП (my.gov.uz) орқали онлайн мурожаат қилинади.
Нега васий бу пулларни ўз хоҳишича ишлата олмайди?
Боланинг мулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун. Васий пулларни фақат боланинг таъминоти, таълими ва соғлиғи учун сарфлашга мажбур (4-илова).
Ижтимоий тўловлар деганда нималар тушунилади?
Болага тайинланган пенсия, нафақа, алимент ҳамда унинг мулкидан келадиган даромадлар (масалан, ижара ҳақининг болага тегишли қисми).
Рухсатнома бериш муддати қанча?
Васий ёки ҳомий мурожаат қилганидан сўнг, боланинг эҳтиёжлари ўрганилиб, рухсатнома бир иш куни давомида электрон шаклда расмийлаштирилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (1-илова, 6-банд "д" кичик банди).
Хизмат учун ҳақ тўланадими?
"Инсон" маркази томонидан эмансипация бўйича қарор чиқариш ва хулоса бериш хизмати бепул амалга оширилади.
Никоҳга кирганлар ҳам эмансипация қилинадими?
Қонунга кўра, 18 ёшга тўлмасдан қонуний никоҳга кирган шахслар никоҳ қайд этилган вақтдан бошлаб автоматик равишда тўла муомалага лаёқатли ҳисобланади.
Эмансипация қилинган шахснинг мажбуриятлари ўзгарадими?
Ҳа, у ўзининг мажбуриятлари (масалан, етказилган зарар ёки қарзлар) бўйича мустақил жавобгар бўлади. Ота-оналар энди унинг ҳаракатлари учун жавоб бермайди.
Агар ота-она эмансипацияга рози бўлмаса-чи?
Ота-она ёки васийлар розилиги бўлмаган тақдирда, вояга етмаган шахсни тўла муомалага лаёқатли деб эълон қилиш фақат суд тартибида амалга оширилади.
Қарор қабул қилиш учун қаерга мурожаат қилинади?
Туман (шаҳар) "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига ёки ЙИДХП (my.gov.uz) орқали онлайн мурожаат қилинади.
Ариза қанча муддатда кўриб чиқилади?
Ота-оналарнинг розилиги бўлган тақдирда, васийлик органи (Инсон маркази) қарори бир иш куни давомида расмийлаштирилади.
Эмансипация учун асосий талаблар нима?
Шахс меҳнат шартномаси бўйича ишлаётган бўлиши ёки ота-онаси (васийси) розилиги билан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган бўлиши шарт.
Неча ёшдан эмансипация қилиш мумкин?
Эмансипация 16 ёшга тўлган вояга етмаган шахсларга нисбатан қўлланилади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
ВМҚ-893 (1-илова, 6-банд "в" кичик банди) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 28-моддаси.
Эмансипация нима ва у нима беради?
Бу 18 ёшга тўлмаган шахснинг вояга етганлар каби барча фуқаролик ҳуқуқ ва мажбуриятларига (шартнома тузиш, мулкни тасарруф этиш ва ҳ.к.) эга бўлишидир.
Ушбу ёрдам учун тўлов қилинадими?
Йўқ, васийлик органининг судлардаги иштироки ва хулоса бериши бепул давлат хизмати ҳисобланади.
“Инсон” маркази судга даъво аризаси кирита оладими?
Ҳа, агар боланинг ҳаёти ва соғлиғига хавф туғилса, марказ ўз ташаббуси билан ота-оналик ҳуқуқини чеклаш ёки болани оиладан олиш бўйича судга мурожаат қилади.
Боланинг фикри судда инобатга олинадими?
Ҳа, ижтимоий ходим 10 ёшга тўлган боланинг фикрини алоҳида ўрганади ва уни судга етказади (1-илова, 6-банд).
Ижтимоий ходим судга қандай маълумотларни тақдим этади?
Боланинг яшаш шароити, оиладаги муҳит, боланинг ота-онасига бўлган муносабати ва боланинг ўз фикри ҳақидаги электрон ўрганиш далолатномасини.
Қайси турдаги суд ишларида ижтимоий ходим иштирок этиши шарт?
Боланинг яшаш жойини белгилаш, ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш (ёки тиклаш), фарзандликка олиш ва болани тортиб олиш билан боғлиқ барча ишларда.
Судга хулоса тақдим этиш муддати қанча?
Суд сўрови келиб тушганидан сўнг, ижтимоий ходим вазиятни ўрганиб, бир иш куни давомида асослантирилган хулосани тайёрлайди ва судга тақдим этади.
Ижтимоий ходим судда қандай мақомда қатнашади?
"Инсон" ижтимоий хизматлар маркази ходими васийлик ва ҳомийлик органи вакили сифатида боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун иштирок этади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 27 декабрдаги 893-сон қарори (1-илова, 6-банд "з" кичик банди).
Рад жавоби устидан шикоят қилса бўладими?
Ҳа, "Инсон" марказининг хулосасидан норози бўлган томонлар қонунчиликда белгиланган тартибда судга мурожаат қилишлари мумкин.
Васийлик органи хулоса беришни рад этиши мумкинми?
Ҳа, агар фамилияни ўзгартириш боланинг манфаатларига зид бўлса (масалан, мерос ҳуқуқига таъсир қилса), рад жавоби берилади.
Мурожаатни онлайн юборса бўладими?
Ҳа, аризани ЙИДХП (my.gov.uz) орқали юбориш мумкин, хулоса ҳам электрон шаклда ФХДЁга юборилади.
Хизмат учун тўлов борми?
Йўқ, "Инсон" маркази томонидан ФХДЁга хулоса бериш мутлақо бепул амалга оширилади.
Ота-онаси номаълум болаларга қандай исм берилади?
Бундай ҳолларда исм, фамилия ва ота исми "Инсон" марказининг ФХДЁга юборган хулосаси асосида берилади (2-илова).
Боланинг розилиги неча ёшдан сўралади?
10 ёшга тўлган боланинг фамилиясини ўзгартириш учун унинг розилиги мажбурий ҳисобланади.
Қайси ҳолларда васийлик органи хулосаси шарт?
Ота-оналар боланинг исми бўйича келиша олмаса ёки 18 ёшга тўлмаган боланинг фамилиясини ўзгартириш талаб этилса.
Хулоса бериш муддати қанча?
Мурожаат тушган кундан бошлаб бир иш куни давомида электрон шаклда расмийлаштирилади.
Хизматнинг ҳуқуқий асоси қайси ҳужжат?
ВМҚ-893 (1-илова, 6-банд "и" кичик банди) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Оила кодекси.
Ушбу хизматнинг асосий мақсади нима?
Боланинг исми ёки фамилиясини ўзгартиришда унинг ҳуқуқлари ва манфаатлари бузилмаслигини васийлик органи (Инсон маркази) томонидан тасдиқлаш.
Мулкни ноқонуний тасарруф этишнинг оқибати нима?
Агар васий ёки учинчи шахслар боланинг мулкига зарар етказса, "Инсон" маркази боланинг манфаатини ҳимоя қилиб, судга даъво аризаси киритади.
Хизмат учун ҳақ тўланадими?
Йўқ, васийлик органи томонидан боланинг мулкини ҳисобга олиш ва назорат қилиш хизмати бепул.
Бола вояга етгач (18 ёш), мулк нима бўлади?
Васийлик тугатилгач, барча мол-мулкни тасарруф этиш ҳуқуқи бир иш куни ичида тўлиқ боланинг ўзига қайтарилади (далолатнома асосида).
Ҳисобга олинган мулклар мониторинг қилинадими?
Ҳа, ижтимоий ходим ҳар йили камида бир марта боланинг мулки бут сақланаётганини текширади ва натижасини "Ижтимоий ҳимоя" АТга киритади.
Мулкни тасарруф этишда нотариуснинг роли нима?
Нотариус болага тегишли мулк бўйича битимни фақат "Инсон" марказининг тизим орқали юборган бир иш куни ичидаги ижобий хулосаси мавжуд бўлгандагина тасдиқлайди.
Қандай ҳолда мулкни сотишга рухсат берилади?
Фақатгина боланинг манфаатларига хизмат қилса (масалан, боланинг даволаниши учун зарур бўлса ёки кичик уйни сотиб, унинг номига каттароқ уй олинганда).
Васий боланинг мулкини (масалан, уйини) сота оладими?
Йўқ, васий боланинг мулкини ўз хоҳишича сота олмайди. Ҳар қандай битим учун "Инсон" марказининг ёзма рухсати (хулосаси) талаб этилади.
Боланинг мулки ҳақидаги маълумотлар қаердан олинади?
"Инсон" маркази ижтимоий ходими Кадастр, ЙҲХББ (ГАИ), банклар ва бошқа идораларнинг базалари орқали автоматик равишда маълумотларни олади (2-илова, 21-банд).
Моль-мулкни ҳисобга олиш муддати қанча?
Бола ижтимоий ҳимояга муҳтож (етим ёки қарамоғсиз) деб аниқланган кундан бошлаб бир иш куни давомида унинг барча мулклари тизимда ҳисобга олинади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси ВМҚ-893 (1-илова, 6-банд "ж" ва "л" кичик бандлари).
“Она уйи”дан чиққандан кейин ёрдам давом этадими?
Ҳа, аёл марказдан чиққач, "Инсон" маркази унинг бандлигини ва ижтимоий ҳолатини мониторинг қилишда давом этади.
Аёлнинг шахси сир сақланадими?
Ҳа, "Она уйи"га жойлаштирилган аёл ва боланинг шахсий маълумотлари сир сақланиши кафолатланади.
Хизмат учун ҳақ тўланадими?
Йўқ, "Она уйи" хизматлари давлат томонидан бепул кўрсатилади (Қарор, 2-банд).
“Она уйи”да қандай ёрдам кўрсатилади?
Турар-жой, озиқ-овқат, тиббий ёрдам, психологик кўмак ва онага касб-ҳунар ўргатиш орқали уни жамиятга интеграция қилиш.
“Она уйи”да қанча муддат яшаш мумкин?
Аёл ва боланинг ижтимоий ҳолати яхшилангунга қадар (одатда 6 ойдан 1 йилгача), бироқ бу муддат индивидуал ривожланиш режаси асосида белгиланади.
Жойлаштириш учун қаерга мурожаат қилиш керак?
Туман (шаҳар) "Инсон" ижтимоий хизматлар марказига ёки онлайн равишда ЙИДХП орқали мурожаат қилинади.
Кимлар “Она уйи”га жойлаштирилиши мумкин?
Қийин ижтимоий вазиятдаги ҳомиладор аёллар ва 3 ёшгача фарзанди бор, яшаш жойи бўлмаган ёки оилавий тазйиққа учраган оналар.
Жойлаштириш ҳақида қарор неча кунда қабул қилинади?
Аёл ёки унинг яқинлари мурожаат қилганидан сўнг, вазият ўрганилиб, бир иш куни давомида йўлланма бериш масаласи ҳал қилинади.
Ушбу хизматнинг ҳуқуқий асоси нима?
Ўзбекистон Республикаси ВМҚ-893 (1-илова, 6-банд "б" кичик банди).
“Она уйи” ўзи нима ва унинг мақсади нима?
Бу оғир ижтимоий аҳволдаги аёлларни ва уларнинг гўдакларини биргаликда сақлаш орқали боланинг етим қолишининг олдини олишга қаратилган марказдир.
